FİZİK PARADOKSLARI 3- FİZİK

Fizikte ise,bilimin tümünde olduğu gibi,çelişki veya paradoksların bir düşünce hatası veya kuramsal eksiklikten kaynaklandığı varsayılır.Çünkü,gerçeğin tümüyle tutarlı olduğu varsayılmaktadır.Gerçi bu türden bir felsefe varsayımdır.Birinci türden,yani doğru önermelerin gerçekten de ima ettiği çelişkili görünen fakat aslında öyle olmayan durumlar,bazen kasten üretilirler ve mevcut kuramın daha iyi anlaşılmasına yardımcı olurlar.Üçüncü tür,yanlış önermelerden hareketle varılan çelişkili durumlar,genellikle kuramın eksikliğinden kaynaklanır.Böyle paradokslar üzerinde yapılan çalışmalar,mevcut kuramın gelişmesini,yeni alanlara uygulanmasını zorlar be bazen,sürpriz niteliğindeki yeni teknolojilerin doğmasına yol açar.Çelişki bazen,o zamana kadar bilinenleri açıklamış olan kuramın,karşılaşılan yeni verileri açıklayamaz duruma düşmesiyle doğar.Bu durumda  kuramın gözden geçirilmesine çalışılır, ya da felsefesine yeni boyutlar katılır(Bknz. Bell'in uzay gemileri). Bu yapılamıyor ve açıklanamayan veriler birikiyorsa eğer,kuram gerekirse tümüyle terkedilir ve yerini eski verileri de açıklayabilen bir yenisine bırakır.örneğin 20. Yüzyıl başlarında karşılaşılmış olan paradoksların klasik mekaniği sarmasında ve morötesi çöküşün yokluğu,atomun kararlılığı,çekirdeğin kararsızlığı gibi olguların kuantum mekaniğine ,ışık hızının sabit olmasının da özel görelilik kuramına yol açmasında olduğu gibi...Gerçeklik hakkındaki anlayışımız,yeni kanıtların varlığında tutarlı olabilecek şekilde değiştirilir.

FİZİK PARADOKSLARI 2- PARADOKS'UN HİKAYESİ

Çincede 'paradoks' sözcüğü, 'mızrak' sözcüğünü simgeleyen 'pin' karakteriyle ,'kalkan' sözcüğünü simgeleyen 'yin' karakterlerinin yanyana getirilmesiyle yazılır : 'pinyin'.Bunun nedeni,MÖ.3. Yüzyıl felsefe yazıtlarından 'Han Feizi'de anlatılan bir öyküye dayanmakta.Öyküde bir adam,mızrağıyla kalkanını satmaya çalışmaktadır.Etrafında toplanan kalabalıktan birisi öne çıkıp mızrağın ne kadar iyi olduğunu sorar.Adam,mızrağın 'dünyadaki herhangi bir kalkanı delebilecek kadar güçlü' olduğunu söyler.Bir başkası merak edip,''peki ya kalkan nasıl?'' diye sorar.Adam kalkanın da ,''dünyadaki herhangi bir mızrağın darbesine karşı koyabilecek kadar dayanıklı'' olduğunu söyler.Bir üçüncüsü aykırılığı sezinlemiştir:''Peki,birisi o mızrağı alıp kalkanına saldırırsa sonuç ne olur?'' diye sorar ve satıcı bu soruya cevap veremez.Bu durum o günden beridir,''kendi içinde çelişkili'' deyimine yol açmıştır.Bir önceki örnekteki gibi;satıcının iddiaları ayrı ayrı doğru olabilir ,fakat aynı anda ve aynı yerde doğru olamazlar.

Paradoks genelde,her biri ayrı ayrı doğru görünen,fakat görünürde çelişkiyle sonuçlanan bir veya birkaç önermeden oluşur.Bu genel tanım içerisinde farklı biçimleri vardır.Örneğin,önermeler doğru olup,gerçekten de varılan sonucu ima etmekle birlikte;sonuç aslında bir çelişki olmayıp ,önseziyi zorlayan bir durum oluşturmaktadır.Ya da sonuç gerçekten bir çelişki oluşturmakta,fakat doğru olan önermeler aslında bu sonucu ima etmemektedir.Bir üçüncü olasılık,önermelerden bazılarının doğru olmaması veye bir arada olmalarının imkansız olmasıdır.Paradoks sözcüğü bu nedenle,çoğu zaman 'çelişki' sözcüğüyle eşanlamlı olarak kullanılır.Fakat barındırdığı aykırılık,bir çelişkideki kadar açık ve basit değildir.